Đọc truyện cho bé dưới 1 tuổi có thực sự cần thiết? Cách đọc đúng cho cha mẹ
Nhiều cha mẹ cho rằng đọc truyện cho bé dưới 1 tuổi là không cần thiết vì trẻ còn quá nhỏ. Tuy nhiên, các nghiên cứu về phát triển não bộ cho thấy việc đọc sách cho trẻ sơ sinh mang lại nhiều lợi ích bất ngờ.
Hãy cùng tìm hiểu lý do nên đọc truyện cho bé, cách chọn truyện phù hợp, phương pháp đọc hiệu quả và gợi ý những mẩu chuyện hay dành cho bé dưới 1 tuổi.
Vì sao nên đọc truyện cho bé dưới 1 tuổi?
Dù bé chưa thể hiểu trọn vẹn nội dung câu chuyện, việc đọc truyện cho trẻ dưới 1 tuổi vẫn mang lại nhiều lợi ích quan trọng cho sự phát triển của con.
- Thúc đẩy phát triển ngôn ngữ và trí não: Nghe được nhiều từ ngữ và câu chuyện ngay từ sơ sinh sẽ giúp bé mở rộng vốn từ vựng, phát triển khả năng ngôn ngữ. Các nghiên cứu chỉ ra trẻ được nghe đọc sách sớm thường có kỹ năng ngôn ngữ tốt hơn và thậm chí lợi thế về tư duy sau này.
- Gắn kết tình cảm với con: Khoảnh khắc cha mẹ ôm bé và đọc truyện tạo nên sợi dây liên kết tình cảm bền chặt. Bé cảm nhận được sự an toàn và yêu thương qua giọng nói ấm áp của bố mẹ, nhất là khi được vỗ về mỗi tối trước giờ ngủ.
- Phát triển cảm xúc và trí tưởng tượng: Qua giọng kể truyền cảm và tình huống trong truyện, bé học cách bộc lộ cảm xúc (như cười khúc khích, ê a) theo phản xạ với âm thanh và nét mặt của cha mẹ.
- Hình thành thói quen và niềm yêu thích đọc sách: Việc nghe kể chuyện hằng ngày giúp bé dần làm quen với sách vở, tạo nền tảng cho thói quen đọc sách sau này.
- Kích thích giác quan và nhận thức thế giới: Sách cho bé thường có nhiều hình ảnh, màu sắc tương phản và hình khối đơn giản. Từ 2–3 tháng tuổi, bé đã bắt đầu chú ý đến các hình ảnh và sau vài tháng có thể nhớ và phản ứng với những hình ảnh quen thuộc.
Tham khảo thêm:
Nên đọc loại truyện nào cho bé dưới 1 tuổi?
Ở giai đoạn 0-12 tháng, bố mẹ nên ưu tiên những loại sách truyện thiết kế riêng cho lứa tuổi sơ sinh, với đặc điểm nội dung và hình thức như sau:
Truyện có hình ảnh lớn, màu sắc tươi sáng
Trẻ dưới 1 tuổi bị cuốn hút mạnh bởi hình ảnh trực quan. Do thị giác của bé còn đang phát triển, những bức tranh khổ lớn, màu sắc tương phản rõ nét sẽ giúp bé dễ tập trung hơn. Những trang sách đầy màu sắc không chỉ thu hút ánh nhìn mà còn hỗ trợ phát triển thị giác và khả năng phân biệt màu sắc cho bé.
Truyện có vần điệu hoặc lặp từ đơn giản
Những câu truyện ngắn có vần điệu nhịp nhàng hoặc lặp lại cụm từ sẽ tạo hiệu ứng âm thanh vui tai, giúp bé dưới 1 tuổi hào hứng hơn khi lắng nghe.
Chẳng hạn, những cuốn sách có câu chữ lặp đi lặp lại như “Brown Bear, Brown Bear, What Do You See?” (Bản tiếng Việt: “Gấu nâu, gấu nâu, bạn thấy gì?”) hay các truyện tương tự sẽ giúp bé dễ đoán trước và tương tác bằng cách hóng theo nhịp điệu quen thuộc.
Truyện ngắn với giọng kể nhẹ nhàng, gần gũi
Vì khả năng tập trung của bé dưới 1 tuổi còn rất hạn chế, bố mẹ nên chọn những truyện thật ngắn gọn, nội dung đơn giản, mỗi câu chỉ vài từ dễ hiểu.
Bên cạnh nội dung, giọng kể khi đọc cho bé cũng rất quan trọng. Những câu chuyện có thể hiện được giọng điệu nhẹ nhàng, lời văn dịu dàng sẽ phù hợp với thính giác nhạy cảm của trẻ sơ sinh. Khi đọc, bố mẹ nên dùng giọng êm ái, truyền cảm để bé cảm thấy thoải mái, an tâm lắng nghe.
Xem thêm:
Cách đọc truyện cho bé dưới 1 tuổi đúng cách
Dưới đây là một số cách đọc truyện cho bé dưới 1 tuổi đúng cách mà bố mẹ nên tham khảo:
- Đọc chậm rãi, rõ ràng và diễn cảm: Khi kể chuyện cho bé, hãy đọc với tốc độ chậm, phát âm từng từ rõ ràng.
- Tạo không gian đọc yên tĩnh, thoải mái: Chọn không gian đọc sách yên tĩnh không bị tiếng ồn hay màn hình tivi làm xao nhãng.
- Đọc sách vào thời điểm thích hợp mỗi ngày: Thời lượng đọc không cần quá dài, quan trọng là đều đặn mỗi ngày. Bố mẹ nên dành khoảng 5-10 phút mỗi ngày để đọc sách cho bé, lý tưởng nhất là vào một khung giờ cố định như trước giờ đi ngủ buổi tối.
- Khuyến khích tương tác khi đọc: Đừng biến việc đọc thành độc thoại một chiều. Dù bé chưa biết nói, bố mẹ vẫn nên trò chuyện với bé về cuốn sách.
- Kiên nhẫn và luôn tạo niềm vui: Mỗi bé có tính cách khác nhau – có bé rất hào hứng với sách, có bé lại dễ phân tâm.
Xem thêm:
Gợi ý 5 bộ truyện phù hợp cho bé dưới 1 tuổi
Những tựa sách này có nội dung và hình thức được thiết kế riêng cho lứa tuổi sơ sinh, giúp kích thích thị giác, thính giác của bé và nuôi dưỡng tình yêu với sách:
- Ehon “Moi Moi” (Nhật Bản) – Cuốn sách “thần kỳ” giúp bé hết quấy khóc: Đây là một cuốn Ehon độc đáo do Giáo sư Hiraki Kazuo (Đại học Tokyo) nghiên cứu và phát triển dành riêng cho trẻ sơ sinh.
- Bộ sách Kích thích phát triển thị giác – Sách tranh đen trắng cho bé 0-6 tháng: Đây là bộ sách gồm 6 quyển dành cho các bé từ sơ sinh đến khoảng 6 tháng tuổi.
- “Chấm tròn ơi đi đâu thế?” – Câu chuyện sắc màu về hành trình của bạn chấm tròn: Cuốn sách tranh này kể về chuyến phiêu lưu của bé Chấm tròn – một bạn nhỏ đi lạc trên đôi cánh của mẹ bọ rùa.
- Bộ sách “Momo Chú bé đào” – Những câu chuyện thường ngày dễ thương: Đây là bộ truyện tranh gồm 9 cuốn xoay quanh nhân vật bé Momo – một cậu bé nhỏ đáng yêu và những người bạn của mình.
- Series “Chú voi Elmer” – Thế giới muôn màu của chú voi ca-rô: Elmer là nhân vật chú voi nhiều màu nổi tiếng trong loạt sách cùng tên của tác giả David McKee.
Xem thêm:
Kết luận
Đọc truyện cho bé dưới 1 tuổi là một hành trình đầy yêu thương và ý nghĩa mà mỗi bố mẹ nên bắt đầu càng sớm càng tốt. Từ những trang sách đầu đời, bé được đón nhận ngôn ngữ, hình ảnh, âm thanh và quan trọng nhất là tình cảm ấm áp của cha mẹ.
Tại BRIS, văn hóa đọc được chú trọng ngay từ bậc mầm non thông qua các hoạt động đọc sách và kể chuyện trong lớp học. Cha mẹ có thể tìm hiểu thêm về chương trình mầm non tại BRIS để đồng hành cùng con trong hành trình phát triển ngôn ngữ và thói quen đọc sách ngay từ sớm.
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bé chưa hiểu gì, đọc truyện có cần thiết không?
- Rất cần thiết. Dù bé chưa hiểu nội dung chi tiết, nhưng não bộ của trẻ sơ sinh đang tiếp thu ngôn ngữ và âm thanh không ngừng. Nghe bố mẹ đọc truyện từ sớm giúp bé làm quen với ngôn ngữ, phát triển khả năng nghe và tăng vốn từ bị động.
Nên đọc bao nhiêu phút mỗi ngày?
- Bạn không cần đọc quá lâu, quan trọng là đọc đều đặn mỗi ngày. Với bé dưới 1 tuổi, mỗi ngày nên đọc khoảng 5-10 phút là phù hợp
Có cần đổi sách thường xuyên không?
- Không nhất thiết. Thực tế, trẻ nhỏ thích sự quen thuộc và hưởng lợi từ việc nghe lặp lại cùng một câu chuyện nhiều lần. Đọc đi đọc lại một cuốn sách quen giúp bé nhớ từ vựng và nội dung tốt hơn – trẻ 1 tuổi có thể ghi nhớ rất nhanh khi nội dung hoặc giai điệu được lặp lại thường xuyên.
Truyện nói (audio book) có thay thế được sách giấy không?
- Sách nói không thể hoàn toàn thay thế việc bố mẹ đọc sách giấy cho bé, đặc biệt ở giai đoạn sơ sinh. Lý do là trẻ dưới 1 tuổi cần sự tương tác trực tiếp và đa giác quan: vừa nghe giọng đọc, vừa nhìn hình ảnh, vừa cảm nhận hơi ấm từ bố mẹ khi ngồi trong lòng.
Lúc bé không chú ý, có nên tiếp tục đọc không?
- Nếu bé tỏ ra không chú ý hoặc cáu kỉnh, bố mẹ không nên ép bé phải tiếp tục nghe đọc.
