7 Cách xây dựng thói quen đọc sách từ nhỏ cho trẻ

Đọc sách là một trong những thói quen tốt nhất mà cha mẹ có thể gieo cho trẻ ngay từ những năm đầu đời. Khi trẻ được tiếp xúc với sách sớm, kỹ năng ngôn ngữ, tư duy và khả năng tập trung sẽ phát triển vượt trội hơn. Các bậc phụ huynh chưa biết cách xây dựng thói quen đọc sách từ nhỏ cho con hãy cùng BRIS tham khảo những chia sẻ chi tiết dưới đây.

Tầm quan trọng của việc đọc sách với trẻ nhỏ

Đọc sách không chỉ là hoạt động giải trí mà còn là nền tảng cho sự phát triển toàn diện của trẻ. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng trẻ được đọc sách từ nhỏ thường có vốn từ phong phú hơn, khả năng diễn đạt tốt hơn và hình thành tư duy logic sớm. Việc đọc sách ngay từ nhỏ sẽ giúp cho bé:

• Phát triển ngôn ngữ đồng thời cũng mở rộng được vốn từ.
• Tăng cường trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo cho các con.
• Các bé thích đọc sách sẽ luôn lắng nghe và tập trung tốt hơn.
• Các trẻ sẽ có thêm sự hiểu biết thêm về thế giới xung quanh.
• Tăng sự gắn kết giữa cha mẹ và con thông qua thời gian đọc chung.

Hướng dẫn cách xây dựng thói quen đọc sách cho trẻ

Để xây dựng thói quen đọc sách từ nhỏ cho bé các cha mẹ có thể áp dụng một số cách sau đây:

Có rất nhiều cách hình thành thói quen đọc sách cho trẻ mà ba mẹ có thể áp dụng. Dưới đây là một vài mẹo nhỏ để con hình thành thói quen đọc sách.

Làm gương cho con

Đối với trẻ, việc đọc sách có vẻ nhàm chán. Ba mẹ sẽ là người làm tấm gương để con dần quen và thích việc đọc sách. Nên giữ thói quen và nhịp độ đọc mỗi ngày từ khi con còn nhỏ cho đến khi trưởng thành.

Ngoài ra cha mẹ nên hướng dẫn trẻ quan sát môi trường xung quanh. Từ đó phát hiện những vấn đề, nảy sinh thắc mắc của trẻ về thế giới xung quanh. Khơi gợi sự tò mò của trẻ bằng cách nêu ra vấn đề như “chỉ có đọc sách mới biết được những điều đó”.

Xây dựng một thư viện nhỏ tại nhà

Ba mẹ nên trang bị vài đầu sách thú vị tại nhà. Thiết kế không gian để trẻ thích thú hơn khi đọc sách. Làm đa dạng kệ sách bằng cách thêm vào bất cứ cuốn sách nào mà bạn cho là phù hợp với lứa tuổi của bé. Chẳng hạn như:

• Từ 1-5 tuổi là giai đoạn trí não trẻ phát triển mạnh về trí tưởng tượng, khiếu thẩm mỹ. Nên đầu tư vào kệ sách những quyển truyện tranh, truyện cổ tích…
• Từ 6 đến 12 tuổi (tiểu học): Trẻ bắt đầu có nhu cầu khám phá thế giới xung quanh. Vì thế sách khoa học sẽ thích hợp với trẻ ở độ tuổi này để rèn luyện tư duy logic
• Từ 12 tuổi trở lên (từ trung học cơ sở): giai đoạn này trẻ phát triển mạnh về tư duy. Cha mẹ cần chuẩn bị những quyển sách về khoa học phổ thông, những phát minh sáng chế, giải thích các hiện tượng trong vũ trụ và vạn vật xung quanh.

Kể chuyện cho trẻ

Chuyên gia Jim Trelease từng khẳng định về lợi ích của việc đọc sách. “Chúng ta nên đọc cho trẻ nghe ngay từ khi mới lọt lòng. Việc đọc cho trẻ nghe có thể hình thành sự kết nối trong não trẻ, và tạo sự gần gũi giữa cha mẹ và con cái. Bên cạnh đó giúp vốn từ của trẻ càng phong phú, khơi gợi trí tưởng tượng cũng như cải thiện kỹ năng giao tiếp cho trẻ. Từ đó kích thích trẻ yêu mến những quyển sách hơn”.

Đọc truyện trước khi xem chúng trên tivi

“Con đoán xem Harry Porter sẽ làm gì tiếp theo?”. Thật thú vị khi trẻ thấy các nhân vật tưởng tượng của mình xuất hiện trên tivi. Cha mẹ cũng có thể cho trẻ xem tranh ảnh về thế giới động vật và sau đó thấy chúng thật linh động trong các chương trình truyền hình. Hãy kết hợp việc đọc sách của trẻ và việc xem tivi để trẻ có hứng thú và sự ham muốn học hỏi. Đồng thời cũng hạn chế tình trạng trẻ con ngồi hàng giờ trước màn hình tivi hoặc vi tính.

Đừng để trẻ xem việc đọc là một hình phạt, ép buộc

Chắc chắn trẻ sẽ cảm thấy nặng nề khi bạn quát rằng: “Tắt tivi và vô phòng đọc sách”. Đừng ép buộc con đọc nếu trẻ không thoải mái hay chưa sẵn sàng. Khi đó trẻ sợ hãi và sẽ tìm cách tránh né. Hãy để việc đọc sách với trẻ là một niềm vui chứ không phải sự ép buộc. Hãy đánh thức sự đam mê tri thức và dạy trẻ cách yêu sách và đọc vì ham tìm tòi.

Tạo không khí vui vẻ khi đọc sách

Không khí khi đọc sách đóng vai trò cực kỳ quan trọng, bởi trẻ chỉ tiếp nhận tốt khi tâm trạng thoải mái. Vì vậy, cha mẹ hãy biến thời gian đọc sách thành một khoảnh khắc vui vẻ và ấm áp. Bạn có thể ngồi cạnh con, ôm con vào lòng để con cảm nhận sự an toàn. Khi đọc, hãy dùng giọng điệu sinh động, thay đổi cao độ, trầm bổng hoặc có thể mô phỏng giọng nhân vật để thu hút trẻ.

Ngoài ra, cha mẹ có thể tương tác bằng cách hỏi những câu đơn giản như: “Con nghĩ chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo?” hay “Nhân vật này đang cảm thấy thế nào nhỉ?”. Sự tương tác không chỉ giúp trẻ hiểu nội dung mà còn biến việc đọc sách thành một trò chơi thú vị. Khi trẻ cảm thấy vui mỗi lần mở sách, thói quen đọc sẽ hình thành một cách tự nhiên và bền vững.

Thường xuyên cùng trẻ đọc sách

Việc tạo thói quen đọc sách cho trẻ không đến từ thời gian đọc dài, mà từ sự đều đặn mỗi ngày. Chỉ cần 10–15 phút cha mẹ cùng con đọc sách đã đủ giúp xây dựng nền tảng vững chắc. Bố mẹ có thể chọn những thời điểm cố định như:

• Đọc sách trước giờ đi ngủ để tạo cảm giác thư giãn
• Đọc sau bữa tối khi cả nhà quây quần
• Đọc vào buổi chiều khi con đã giải trí xong và đang nghỉ ngơi

Sự lặp lại đều đặn tạo ra thói quen tự nhiên. Càng được cùng bố mẹ đọc sách, trẻ càng cảm thấy gắn bó và thích thú. Dần dần, trẻ sẽ tự chủ động lấy sách đọc mà không cần nhắc nhở. Đây chính là nền tảng lâu dài giúp trẻ yêu sách và tiếp thu kiến thức hiệu quả hơn.

Những sai lầm cha mẹ thường mắc phải khi dạy con đọc sách

Mong muốn con yêu thích việc đọc là điều hoàn toàn tự nhiên, nhưng trong quá trình đồng hành, nhiều cha mẹ vô tình làm con mất hứng mà không nhận ra. Vì vậy, các cha mẹ cần phải nắm được những sai lầm như sau:

• Ép trẻ đọc khi trẻ chưa sẵn sàng: Trẻ nhỏ cần được tiếp cận sách từ từ. Nếu cha mẹ bắt con đọc quá sớm, con dễ cảm thấy áp lực và phản kháng.
• Chọn sách vượt quá khả năng của trẻ: Sách quá nhiều chữ, ít hình ảnh hoặc nội dung phức tạp khiến trẻ đọc không hiểu và nhanh nản.
• Đọc sách vào thời điểm trẻ mệt hoặc buồn ngủ: Khi cơ thể không thoải mái, trẻ khó tập trung và dễ chán đọc, dù đó là cuốn sách thú vị.
• La mắng khi trẻ mất tập trung: Quát mắng khiến trẻ sợ sách, sợ cả thời gian đọc cùng bố mẹ. Việc đọc cần là niềm vui, không phải áp lực.
• Cho trẻ dùng thiết bị điện tử quá nhiều: Thời gian màn hình dài làm giảm khả năng tập trung và khiến trẻ không còn hứng thú với sách giấy.

Xây dựng thói quen đọc sách từ nhỏ cho trẻ không khó, điều quan trọng là cha mẹ phải đồng hành, kiên nhẫn và tạo sự hứng thú cho trẻ mỗi ngày. Chỉ cần áp dụng 7 phương pháp đơn giản trên, cha mẹ đã giúp con mở ra một thế giới tri thức rộng lớn, đồng thời nuôi dưỡng khả năng tập trung, sáng tạo và tư duy ngôn ngữ vượt trội ngay từ nhỏ.